Φάκελος κειμένων



[Γιώργος Βελουδής, «Ο μύθος στο Ρίτσο», Νέα Εστία, 1547 (Χριστούγεννα 1991) 113-115]


Στο μεταξύ (Η σονάτα του σεληνόφωτος, 1956), ο Ρίτσος είχε επινοήσει ένα νέο είδος μεγάλων, συνθετικών, ποιημάτων, τα περισσότερα από τα οποία θα ενταχθούν αργότερα στο συλλογικό τόμο Τέταρτη διάσταση (1972) […] το κύριο επίτευγμα της ποιητικής αυτής δημιουργίας είναι η ενσωμάτωση στις περισσότερες από τις συνθέσεις της «Τέταρτης διάστασης» της «μυθικής μεθόδου», που θ’ αναδειχθεί σε έναν από τους διεισδυτικότερους φορείς της ποιητικής έκφρασης του χρήστη της και ταυτόχρονα στην ωριμότερη εφαρμογή της την ελληνική ποίηση του αιώνα μας. […]  
Χαρακτηριστικότερο είναι ωστόσο ένα νέο τεκμήριο της μεταλειτούργησης του αρχαίου μύθου στο νέο – καλλιτεχνικό – φορέα του: Η «αντικειμενική συστοιχία» ολοκληρώνεται σ’ αυτόν, θα λέγαμε από μιαν «υποκειμενική συστοιχία», μια συνειρμική διεργασία, αποτέλεσμα της οποίας είναι η σύμπλεξη, η «ταύτιση», των μυθικών στοιχείων με τα βιογραφικά δεδομένα του ίδιου του ποιητή. […] Το σημαντικότερο ωστόσο επίτευγμα της νέας αυτής ποιητικής γλώσσας είναι η τελική μετάθεση όλων των ποιητικών εκφραστικών και συνειδησιακών στοιχείων σ’ ένα ανώτερο σημαντικό επίπεδο – το επίπεδο της σύγχρονης, από το φορέα και συναυτουργό της άμεσα βιωμένης ιστορίας – και τον «εκσυγχρονισμό» αυτό του μύθου θα υπηρετήσουν οι άφθονα εγκατασπαρμένοι και απόλυτα ηθελημένοι αναχρονισμοί. […]
Ο χρόνος της νέας, μεταπολεμικής στροφής του Ρίτσου στον αρχαίο μύθο με τη «Σονάτα του σεληνόφωτος» (1956) είναι ακριβώς ο χρόνος μιας σημαντικής διεργασίας στον πολιτικό, θεωρητικό και ιδεολογικό του χώρο, η φάση της αποσταλινοποίησης, της καταδίκης της προσωπολατρίας, που, συνεπάγεται ή διευκολύνει την κριτική επεξεργασία, με το άλλοθι της μυθικής δεκαετίας των Τρωικών, των δύο ιστορικών δεκαετιών, 1936-1946 και 1946-1956 – είναι μ’ άλλα λόγια οι νέοι, εντελώς διαφορετικοί από τους προπολεμικούς, «δύσκολοι καιροί», που υπαγορεύουν το «καλό  προσωπείο» του μύθου.



ΕΘΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΒΙΒΛΙΟΥ | ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ