Φάκελος κειμένων



[Αλεξάνδρα Αλαφούζου, «Τρακτέρ του Γ. Ρίτσου», Νέοι Πρωτοπόροι, 10 (Οχτώβρης 1934) 434-435]


Τα «Πορτραίτα» μαρτυρούν την τραχύτητα του αγώνα που έχει κάνει ο Γ. Ρ. ενάντια στον ίδιο τον εαυτό του. Όχι μονάχα σταθερά απαρνήθηκε το ιδεολογικό του παρελθόν, αλλά επανειλημμένα δοκίμασε να κάψει το πρωτινό «εγώ» του στη φωτιά της αυτοκριτικής και του σαρκασμού. Μα είναι εφτάψυχο αυτό το παλιό «εγώ» του, το «εγώ» του ιντιβιντουαλιστή, ιδεαλιστή, πεσιμιστή και κάμποσο εστέτ του σαλονιού. Είναι επίμονα ενοχλητική αυτή η κληρονομιά της περασμένης ζωής και κάποτε ξεπηδά από τους στίχους του ποιητή, που «αναβλύζει νέα κρήνη».
Ακόμα και τα τελευταία, με την πιο ξεκαθαρισμένη ιδεολογία, ποιήματα της συλλογής –«ΕΣΣΔ», «Στο Μαρξ», «Γερμανία»– μας δείχνουν κάπου-κάπου πως ο Γ.Ρ. δεν μπήκε ακόμα οριστικά στη φιλοσοφία του Μαρξισμού-Λενινισμού και η ιδεαλιστική αντίληψη της ζωής του κόσμου δεν έσβησε ακόμα ολότελα από τη συνείδησή του. […] Παρουσιάζει το Μαρξ σαν ένα θαματουργό που «τις σφαλιχτές του Σύμπαντος πόρτες ανοίγει μία μία με το χρυσόδετο (!) κλειδί της διαλεχτικής». Σχετικά με το επίθετο αυτό, καθαρά «μπουρζουάδικης» προέλευσης, που δε στέκει σαν αισθητικό στοιχείο στα πλαίσια ενός καλά ψυχολογημένου προλεταριακού επαναστατικού ποιήματος, θυμόμαστε τα λόγια του Λένιν που είπε, πως «όταν θα ’χουμε πια τη σοσιαλιστική κοινωνία, θα χτίσουμε σε καμιά πλατεία κάποιο μικρό χτίριο, για τη δημόσια χρήση από καθαρό χρυσό, για να υπογραμμίσουμε τη μηδαμινότητά του για το σοσιαλιστικό άνθρωπο». […]
Η σκοτεινή, η μπερδεμένη γλώσσα, το περιττό νοητικό παραφόρτωμα της φράσης, όπου κάθε έννοια έχει δυο και τρεις νοητικές προσθήκες, κάνει την ποίηση του Ρ. απρόσιτη στις πλατιές μάζες αναγνωστών. Έτσι το πρόβλημα της γλωσσικής απόδοσης γίνεται για το Ρ. πρόβλημα σχέσης με τον αναγνώστη. Σαν επαναστάτης ο Ρ. θα παραδεχτεί την άποψή μας, πως εκείνη μονάχα η ποίηση είναι προλεταριακή επαναστατική, που προορίζεται για τις πλατιές μάζες, και που παίρνει μέρος στον απελευθερωτικό αγώνα. Πρέπει να θυμόμαστε τα φωτεινά λόγια του Λένιν για την τέχνη: «Η τέχνη ανήκει στο λαό. […] Η τέχνη πρέπει να ξυπνά τον καλλιτέχνη μέσα στον εργάτη και να καλλιεργεί το καλλιτεχνικό του αίστημα».
Το καθήκον του Ρ. σαν ποιητή επαναστάτη είναι να σκεφτεί επίμονα και σοβαρά πάνω σ’ αυτές τις θέσεις του Λένιν.



ΕΘΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΒΙΒΛΙΟΥ | ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ